%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%
%
% 表題  2 次元非静力学モデル -- 離散モデル  熱力学の式時間方向の離散化
%
% 履歴: 2005-01-25 杉山耕一朗
%       2005/04/13  小高正嗣
%       2005/08/25  小高正嗣: 散逸加熱項を追加
%       2005/08/26  小高正嗣: 基本場温位を乱流拡散を追加
%       2006/03/12  杉山耕一朗: 湿潤大気版に修正
%
%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%

\section{熱力学の式と混合比の保存式の離散化}

熱の式と混合比の保存式の右辺をまとめて $F$ で表し, 
時間方向にリープフロッグ法を用いて離散化する. 
%
\begin{eqnarray}
 \theta_{i,k}^{t + \Delta t} 
  &=& \theta_{i,k}^{t - \Delta t} + 2 \Delta t  [F_{\theta}]_{i,k}^{t}
\Deqlab{risan:time-div_theta} \\
 \left[ q_{v} \right]_{i,k}^{t+\Delta t}
 &=& 
 \left[ q_{v} \right]_{i,k}^{t-\Delta t}
 + 2 \Delta t [F_{q_{v}}]_{i,k}^{t}
\Deqlab{risan:time-div_qv} \\
%
\left[ q_{c} \right]_{i,k}^{t+\Delta t}
 &=& 
 \left[ q_{c} \right]_{i,k}^{t-\Delta t}
 + 2 \Delta t [F_{q_{c}}]_{i,k}^{t}
\Deqlab{risan:time-div_qc} \\
%
\left[ q_{r} \right]_{i,k}^{t+\Delta t}
 &=& 
 \left[ q_{r} \right]_{i,k}^{t-\Delta t}
 + 2 \Delta t [F_{q_{r}}]_{i,k}^{t}
\Deqlab{risan:time-div_qr}
\end{eqnarray}
% 
ここで, 
%
\begin{eqnarray}
 [F_{\theta}]_{i,k} &=&
  - \left[{\rm Adv}.{\theta}\right]_{i,k}^{t}
  - \left[{\rm Adv}.{\bar{\theta}}\right]_{i,k}^{t}
  + \left[{\rm Turb}.{\theta} \right]_{i,k}^{t - \Delta t} 
  + \left[{\rm Turb}.{\bar{\theta}} \right]_{i,k}^{t - \Delta t} 
  + \left[{\rm Diff}.{\theta} \right]_{i,k}^{t - \Delta t} 
    \nonumber \\
% &&  + \Dinv{\overline{\pi}_{i,k}}
%  \left( - \left[ \frac{L}{{c_{p}}_{d}} EV_{rv} \right]_{i,k}^{t} 
%   + [Q_{rad}]_{i,k}^{t-\Delta t} 
%   + [Q_{dis}]_{i,k}^{t-\Delta t}\right)
 &&  
   + [Q_{cnd}]_{i,k}^{t} 
   + [Q_{rad}]_{i,k}^{t-\Delta t} 
   + [Q_{dis}]_{i,k}^{t-\Delta t} 
  \Deqlab{Ftheta} \\
%
 \left[F_{q_{v}}\right]_{i,k}^{t}
 &=& 
  - \left[ {\rm Adv}.q_{v} \right]_{i,k}^{t}
  - \left[ {\rm Adv}.\bar{q_{v}} \right]_{i,k}^{t}
  + \left[ {\rm Turb}.q_{v} \right]_{i,k}^{t - \Delta t}
  + \left[ {\rm Turb}.\bar{q_{v}} \right]_{i,k}^{t - \Delta t}
\nonumber \\
 && 
  + \left[ {\rm Diff}.q_{v} \right]_{i,k}^{t - \Delta t}
  + \left[ EV_{rv} \right]_{i,k}^{t}
\Deqlab{risan:time-div_qv} \\
%
 \left[F_{q_{c}}\right]_{i,k}^{t}
 &=& 
  - \left[ {\rm Adv}.q_{c} \right]_{i,k}^{t}
  + \left[ {\rm Turb}.q_{c} \right]^{t-\Delta t}
  + \left[ {\rm Diff}.q_{c} \right]^{t-\Delta t}
\nonumber \\
 && 
  - \left[ CN_{cr} + CL_{cr} \right]_{i,k}^{t}
\Deqlab{risan:time-div_qc} \\
%
 \left[F_{q_{r}}\right]_{i,k}^{t}
 &=& 
  - \left[ {\rm Adv}.q_{r} \right]_{i,k}^{t}
  + \left[ {\rm Turb}.q_{r} \right]_{i,k}^{t-\Delta t}
  + \left[ {\rm Diff}.q_{c} \right]^{t-\Delta t}
\nonumber \\
 && 
  + \left[CN_{cr} + CL_{cr} - EV_{rv} \right]_{i,k}^{t}
  + \left[ PR_{r} \right]_{i,k}^{t}
\Deqlab{risan:time-div_qr}
%
\end{eqnarray} 
%
である. 移流を中心差分で安定して解くために, 数値粘性項 Diff を追加してあ
る. また, $CN_{vc}, EV_{cv}$ 項は湿潤飽和調節法より決めるため, 
それらの項を含めない. 


$\theta$, $q_{v}$, $q_{c}$, $q_{r}$ をまとめて $\phi$ で表し, 
それぞれの項を書き下す. 移流項は, 
%
\begin{eqnarray}
  \left[{\rm Adv}.{\phi}\right]_{i,k}^{t}  &=& 
      \left[
         u_{i(u),k}  \left[ \DP{\phi}{x} \right]_{i(u),k} 
      \right]_{i,k}^{t}
      + 
      \left[
         w_{i,k(w)} \left[ \DP{\phi}{z} \right]_{i,k(w)} 
      \right]_{i,k}^{t}
\end{eqnarray}
%
であり, 基本場の移流項は, 
%
\begin{eqnarray}
 \left[{\rm Adv}.{\bar{\phi}}\right]_{i,k}^{t} =
      \left[
         w_{i,k(w)} \left[ \DP{\overline{\phi}}{z} \right]_{i,k(w)} 
      \right]_{i,k}^{t}
\end{eqnarray}
%
である. 粘性拡散項は CReSS と同様に 1.5 次のクロージャーを用いることで, 
%
\begin{eqnarray}
\left[{\rm Turb}.{\phi} \right]_{i,k}^{t - \Delta t} &=& 
   \left[ \DP{}{x} 
      \left\{
         \left( K_{h} \right)_{i(u),k}
         \left( \DP{\phi}{x} \right)_{i(u),k}
       \right\}
   \right]_{i,k}^{t - \Delta t}
\nonumber \\
&&
     + \left[ \DP{}{z}\left\{
       \left( K_{h} \right)_{i,k(w)}
       \left( \DP{\phi }{z} \right)_{i,k(w)}
     \right\} \right]_{i,k}^{t - \Delta t}
 \end{eqnarray}
%
となり, 基本場の粘性拡散項は, 
%
\begin{eqnarray}
\left[{\rm Turb}.{\bar{\phi}} \right]_{i,k}^{t - \Delta t} &=& 
      \left[ \DP{}{z}\left\{
       \left( K_{h} \right)_{i,k(w)}
       \left( \DP{\overline{\phi}}{z} \right)_{i,k(w)}
     \right\} \right]_{i,k}^{t - \Delta t}
 \end{eqnarray}
%
となる. 数値粘性項は,
%
 \begin{eqnarray}
  \left[ {\rm Diff}_{\phi} \right]_{i,k}^{t - \Delta t} &=& 
     \nu_{h} \left\{ \DP{}{x} \left(\DP{\phi}{x}\right)_{i(u),k} \right\}_{i,k}^{t - \Delta t}
   + \nu_{v} \left\{ \DP{}{z} \left(\DP{\phi}{z}\right)_{i,k(w)} \right\}_{i,k}^{t - \Delta t}
 \end{eqnarray}
%
である. $K_{h}$ は乱流エネルギーの時間発展方程式から計算する(詳細は後述). 
$\nu_{h}, \nu_{v}$ は \Deqref{nu} 式を利用する. 


凝縮加熱項 $Q_{cnd}$ は
%
\begin{equation}
 [Q_{cnd}]_{i,k}^{t} 
  = - \left[ \frac{L}{{c_{p}}_{d} \bar{\pi}} EV_{rv} \right]_{i,k}^{t} 
  = - \frac{L}{{c_{p}}_{d} \bar{\pi}} 
  \left\{
   4.85 \times 10^{-2} ([q_{vsw}]_{i,k}^{t} - [q_{v}]_{i,k}^{t}) 
    (\bar{\rho}_{i,k} [q_{r}]_{i,k})^{0.65}
  \right\}
\end{equation}
%
である. 


散逸加熱項 $Q_{dis}$ は
\begin{equation}
  [Q_{dis}]_{i,k}^{t-\Delta t} 
   = \frac{1}{{c_{p}}_{d} \bar{\pi}}
   \frac{C_{\varepsilon}}{l}
            \frac{(K_{m,i,k}^{t-\Delta t})^{3}}{(C_{m}l)^{3}}
   = \frac{1}{{c_{p}}_{d} \bar{\pi}}
   \frac{(K_{m,i,k}^{t-\Delta t})^{3}}{{C_{m}}^{2} l^{4}}
\end{equation}
と与える. ここで $l=(\Delta x\Delta z)^{1/2}$ である.

放射強制 $[Q_{rad}]_{i,k}$ は計算設定ごとに与える. 



雲水から雨水への変換を表す $CN_{cr}$, $CL_{cr}$ は以下のようになる. 
%
 \begin{eqnarray}
  && CN_{cr} = \frac{10^{6} [\bar{\rho}]_{i,k} \left( [q_{c}]_{i,k}^{t}\right)^{3}}
   {60 (2 [q_{c}]_{i,k}^{t} + 2.66 \times 10^{-8} N_{0}/ [\bar{\rho}]_{i,k} D_{0})}
   \Deqlab{def_CNcr} \\
  && \hspace{2em}
   N_{0} = 5.0 \times 10^{7},
   \hspace{1em}
   D_{0} = 0.366
\\
%
  && \left[ CL_{cr} \right]_{i,k}^{t}
   = 2.2   [q_{c}]_{i,k}^{t} 
   \left(
    [\bar{\rho}]_{i,k}
     \left[ q_{r} \right]_{i,k}^{t}
   \right)^{0.875} 
 \end{eqnarray}
%
雨水の蒸発を表す $EV_{rv}$ は以下のようになる. 
%
 \begin{eqnarray}
&&  \left[ EV_{rv} \right]_{i,k}^{t} = 
 4.85 \times 10^{-2} ([q_{vsw}]_{i,k}^{t} - [q_{v}]_{i,k}^{t})
 ([\bar{\rho}]_{i,k} [q_{r}]_{i,k}^{t})^{0.65}
 \end{eqnarray}
%
降水による雨水フラックスを表す $PR_{r}$ は以下のように書ける. 
%
 \begin{eqnarray}
  && \left[
      PR_{r}
     \right]_{i,k}^{t} 
  = \Dinv{[\bar{\rho}]_{i,k}} \DP{}{z}([\bar{\rho}]_{i,k}
  [U_{r}]_{i,k}^{t} 
  [q_{r}]_{i,k}^{t}). \\
  && [U_{r}]_{i,k}^{t} = 12.2 ([q_{r}]_{i,k}^{t})^{0.125}
 \end{eqnarray}
%
 


\subsection{湿潤飽和調節法}

Klemp and Wilhelmson (1983), CReSS ユーザーマニュアル(坪木と榊原, 2001)
では, 水蒸気と雲水の間の変換を表す $-CN_{vc} + EV_{cv}$ は, 
Soong and Ogura (1973) において開発された
湿潤飽和調節法を用いる. 
この方法は $dS=0$ の断熱線と, $\mu_{vapar} = \mu_{condensed phase}$ の
平衡条件($\mu$ は化学ポテンシャル)の交わる温度・圧力・組成を
反復的に求める数値解法である. 
以下ではそのやり方を解説する. 


\subsubsection{飽和蒸気圧を用いる場合}

湿潤飽和調節法を用いる場合, 
まず始めに \Deqref{risan:time-div_theta} -- \Deqref{risan:time-div_qr}
式から求まる量に $*$ を添付し, $[\theta]^{*}$, 
$[q_{v}]^{*}$, $[q_{c}]^{*}$, $[q_{r}]^{*}$ とする. 
水に対する過飽和混合比
%
\begin{eqnarray}
 \Delta q_{c} = MAX\{0, [q_{v}]^{*} - q_{vsw}([\theta]^{*})\}  
\end{eqnarray}
%
が $\Delta q_{c} > 0$, もしくは雲粒混合比が $q_{c}^{*} > 0$ なら
ば, 次式を用いて暫定的に $\theta$, $q_{v}$, $q_{c}$ を求める. 
%
\begin{eqnarray}
 \left[ \theta \right]^{t + \Delta t} 
  &=& 
  \theta^{*} + 
  \frac
  { \gamma ( [q_{v}]^{*} -  q_{vsw}([\theta]^{*})) }
  { 1 + \gamma \DP{q_{vsw}([\theta]^{*})}{\theta} }
\Deqlab{moistajst_theta1}
  \\
 \left[ q_{v} \right]^{t + \Delta t}
  &=& [q_{v}]^{*} + \frac{[\theta]^{*} - [\theta]^{t + \Delta t}}{\gamma},
\Deqlab{moistajst_qv1}
  \\
 \left[ q_{c} \right]^{t + \Delta t}
  &=& [q_{v}]^{*} + [q_{c}]^{*} - [q_{v}]^{t + \Delta t} .
\Deqlab{moistajst_qc1}
\end{eqnarray}
%
ただし, $\gamma = L_{v}/(c_{p} \Pi)$ である. 
もしも $[q_c]^{t + \Delta t} > 0$ ならば, 暫定的に得られた値を $*$ 付き
のものに置き換え, \Deqref{moistajst_theta1} -- \Deqref{moistajst_qc1} 式
の値が収束するまで繰り返し適用する. 普通, 高々数回繰り返せば収束し, 
調整後の値が得られるそうである. 

もしも $q_{c}^{t + \Delta t} < 0$ の場合には, 
%
\begin{eqnarray}
&& \left[ \theta \right]^{t + \Delta t} = 
  [\theta]^{*}  - \gamma [q_{c}]^{*},
  \Deqlab{moistajst_theta2}
  \\
 && \left[ q_{v} \right]^{t + \Delta t},
  = [q_{v}]^{*} + [q_{c}]^{*}
  \Deqlab{moistajst_qv2}
  \\
 && \left[ q_{c} \right]^{t + \Delta t} 
  = 0
 \Deqlab{moistajst_qc2}
\end{eqnarray}
%
とし, 繰り返しを中止する. 



\subsubsection{圧平衡定数を用いる場合}

硫化アンモニウムの生成反応 
%
\begin{eqnarray}
 {\rm NH_{3}} + {\rm H_{2}S} \rightarrow {\rm NH_{4}SH}
\end{eqnarray}
%
のような, 2 種類の気体 1 モルづつから凝縮物質 1 モルが
生成されるような生成反応の場合の, 湿潤飽和調節法を考える. 

硫化アンモニウムの生成反応の圧平衡定数は, 
%
\begin{eqnarray}
 K_{p} 
  \equiv  \ln(p_{\rm NH_{3}} \cdot p_{\rm H_{2}S}) 
  = 61.781 - \frac{10834}{T}  - \ln{10^{2}}
\end{eqnarray}
%
である. 圧平衡定数を用いることで, 任意の温度に対する
アンモニアと硫化水素のモル比の積を求めることができる. 


任意の温度 $T$ における NH$_{4}$SH の生成量を $X$ とすると, 
圧平衡定数の式は以下のように書ける. 
%
\begin{eqnarray}
 && (p_{\rm NH_{3}} - X) ( p_{\rm H_{2}S} - X )
  = e^{k_{p}}
\nonumber \\
 && X^{2} - (p_{\rm NH_{3}} + p_{\rm H_{2}S}) X  
  +  p_{\rm NH_{3}} \cdot p_{\rm H_{2}S}
  - e^{k_{p}} = 0
\end{eqnarray}
%
解の公式を使うと, 生成量 X は以下となる. 
%
\begin{eqnarray}
&& X = \Dinv{2} 
  \left\{ 
   (p_{\rm NH_{3}} + p_{\rm H_{2}S}) 
   \pm \sqrt{   (p_{\rm NH_{3}} + p_{\rm H_{2}S})^{2} 
   - 4 (p_{\rm NH_{3}} \cdot p_{\rm H_{2}S} - e^{K_{p}}) }
  \right\} 
\nonumber \\
&& X = \Dinv{2} 
  \left\{ 
   (p_{\rm NH_{3}} + p_{\rm H_{2}S}) 
   \pm \sqrt{   (p_{\rm NH_{3}} - p_{\rm H_{2}S})^{2} 
   + 4 e^{K_{p}} }
  \right\} 
\end{eqnarray}
%
ただし $\exp{(K_{p})} \approx 0$ の場合には, 明らかに
%
\begin{eqnarray}
 X = {\rm min}(P_{\rm NH_3}, P_{\rm H_{2}S} )
\end{eqnarray}
%
である. $X$ の満たすべき条件は, 
%
\begin{eqnarray}
 {\rm min}(P_{\rm NH_{3}}, P_{\rm H_{2}S}) > X, \hspace{1em} 
 X < - \frac{M_{\rm NH_4SH} \cdot {\rm min}(P_{\rm NH_{3}}, P_{\rm
 H_{2}S})}{M_{d} P_{all} }
\Deqlab{NH4SH-condition}
\end{eqnarray}
%
である. 上記の条件を満たさない場合には, $X = 0$ とする. 


$X$ が \Deqref{NH4SH-condition} 式の条件を満たすならば, 
次式を用いて暫定的に $\theta$, $q_{v}$, $q_{c}$ を求める. 
%
\begin{eqnarray}
&& \left[ q_{\rm NH_3} \right]^{t + \Delta t}
 = [q_{\rm NH_3}]^{*} + \Delta q_{\rm NH_3},
\\
&& \left[ q_{\rm H_2S} \right]^{t + \Delta t}
  = [q_{\rm H_2S}]^{*} + \Delta q_{\rm H_2S},
\\
&& \left[ q_{\rm NH_4SH} \right]^{t + \Delta t}
  = [q_{\rm NH_3}]^{*} + [q_{\rm H_2S}]^{*}
  - [q_{\rm NH_3}]^{t + \Delta t} - [q_{\rm H_2S}]^{t + \Delta t} ,
\\
&& \left[ \theta \right]^{t + \Delta t} 
  = 
  \theta^{*} + \gamma \left([q_{\rm NH_3}]^{*} + [q_{\rm H_2S}]^{*}
  - [q_{\rm NH_3}]^{t + \Delta t} - [q_{\rm H_2S}]^{t + \Delta t} 
\right).
\end{eqnarray}
%
ただし, $\gamma = L_{\rm NH_4SH}/({c_{p}}_{d} \Pi)$ であり, 
$\Delta q_{\rm NH_3}$ と $\Delta q_{\rm H_2S}$ はそれぞれ, 
生成量 $X$ に対応する NH$_3$ と H$_2$S の混合比である. 
温位が収束するまで反復改良を行う. 





